ocena ryzyka zawodowego w przedsiębiorstwach
Wróć do bazy wiedzy

Czym jest ocena ryzyka zawodowego?

24.08.2025

Ocena ryzyka zawodowego jest ważnym dokumentem w każdym zakładzie pracy. Stanowi podstawę profilaktycznej ochrony zdrowia pracowników. Prawidłowa identyfikacja zagrożeń i ocena prawdopodobieństwa ich wystąpienia pozwala na wdrożenie środków, które skutecznie zapobiegną wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym. 

Ryzyko zawodowe to prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzeń związanych z wykonywaną pracą prowadzących do powstania urazu lub choroby zawodowej. Zadaniem pracodawcy jest obniżenie ryzyka zawodowego w przedsiębiorstwie do akceptowalnego poziomu.

Co zawiera ocena ryzyka zawodowego?

Ocenę ryzyka zawodowego można wykonać kilkoma metodami. Zalicza się do nich Risk Score, Job Safety Analysis, metoda pięciu kroków czy Polska Norma PN-N-18002:2011. Niezależnie od wybranej metody, do wykonania oceny ryzyka zawodowego należy się przygotować. Pierwszym krokiem tego przygotowania jest rzetelny opis stanowiska pracy, zawierający informacje między innymi o jego lokalizacji, czynnościach wykonywanych na tym stanowisku, stosowanych urządzeniach i materiałach i wynikach pomiarów środowiska pracy. Drugim elementem występującym w ocenie ryzyka zawodowego są zidentyfikowane zagrożenia, czyli wszystkie czynniki niebezpieczne, szkodliwe i uciążliwe występujące podczas pracy oraz ich wpływ na zdrowie pracownika. Kolejnym elementem ORZ jest oszacowanie ryzyka związanego z występowaniem zagrożeń zgodnie z wybraną metodą. Ostatnim, a jednocześnie bardzo istotnym elementem są działania mające na celu zminimalizowanie ryzyka zawodowego - środki organizacyjne, techniczne i środki ochrony indywidualnej. Dobrą praktyką jest również oszacowanie ryzyka po zastosowaniu środków profilaktycznych. 

Kto musi oceniać i dokumentować ryzyko zawodowe?

Za bezpieczeństwo i higienę pracy, w tym ocenę ryzyka zawodowego, odpowiedzialny jest pracodawca na podstawie przepisów:

  • artykuł 266 Kodeksu pracy (Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141)
  • §39 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP (Dz.U. 1997 nr 129 poz. 844) zobowiązuje pracodawcę do oceny i dokumentowania ryzyka zawodowego, występującego przy określonych pracach oraz stosowania niezbędnych środków profilaktycznych zmniejszających ryzyko. Na podstawie tego artykułu pracodawca ma również obowiązek zapewnienia organizacji pracy i stanowisk pracy w sposób zabezpieczający pracowników przed zagrożeniami wypadkowymi oraz oddziaływaniem czynników szkodliwych dla zdrowia i uciążliwych.

Do obowiązków pracodawcy należy poprawa warunków pracy i miejsc pracy w celu ograniczenia ryzyka zawodowego według wyników oceny. Pracodawca musi też poinformować swoich pracowników o ryzyku związanym z danym stanowiskiem, zagrożeniach występujących w środowisku pracy i zasadach bezpieczeństwa i higieny pracy, które zminimalizują to ryzyko.

Czy pracownicy biorą udział w ocenie ryzyka zawodowego występującego przy wykonywaniu pracy?

Zgodnie z artykułem 237(11)a (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.1) ocena ryzyka zawodowego powinna zostać przeprowadzona z udziałem pracowników, których oceny tego ryzyka dotyczą. Ma to wpływ na realne określenie czynników środowiska pracy, które mogą wpłynąć na prawdopodobieństwo wypadku przy pracy lub zdarzenia niepożądanego. To właśnie pracownicy mają największą wiedzę na temat procesów pracy, którą wykonują, dlatego ich spojrzenie na zagrożenia w środowisku pracy jest niezbędne. Pracownicy muszą również zostać poinformowani o wynikach oceny ryzyka zawodowego. Każdy pracownik zobowiązany jest do zapoznania się z wynikami przeprowadzonej oceny ryzyka zawodowego i złożenia pod nimi swojego podpisu. 

Kto jest upoważniony do przeprowadzania oceny ryzyka zawodowego?

Przepisy zobowiązują pracodawcę do oceny i dokumentacji oceny ryzyka, jednak to nie on osobiście musi ją przeprowadzić. Ocenę ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy wykonuje zespół powołany przez pracodawcę. Muszą to być osoby z odpowiednią wiedzą i kompetencjami. Od jakości oceny zależy skuteczność zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy w firmie. Do przeprowadzenia oceny ryzyka zawodowego niezbędne jest posiadanie wiedzy w zakresie ogólnych zasad oceny, identyfikowania zagrożeń występujących na ocenianych stanowiskach, szkodliwych następstw występujących zagrożeń, zasad prowadzenia działań profilaktycznych i zasad oceny skuteczności działań zapobiegawczych i korygujących. 

Ocena ryzyka zawodowego dla każdego z czynników środowiska pracy

Istnieją trzy rodzaje czynników, które uwzględniane są w ocenie ryzyka - uciążliwe, szkodliwe i niebezpieczne. Wszystkie mogą wpłynąć na jakość i bezpieczeństwo pracy. 

  • Czynniki uciążliwe to te, które nie mają bezpośrednio negatywnego wpływu na zdrowie, ale przy dłuższym czasie ekspozycji albo wyższym natężeniu mogą zmienić się w szkodliwe. Należy do nich między innymi długa praca przy monitorze ekranowym. 
  • Czynniki szkodliwe to takie, które w dłuższym okresie powodują negatywne skutki dla zdrowia - tak zwane choroby zawodowe. Wśród nich znajduje się narażenie na odczynniki chemiczne, które po wielu latach mogą spowodować np. chorobę skóry lub płuc. 
  • Czynniki niebezpieczne to te, które natychmiast powodują uraz i prowadzą do wypadku, np. upadek z wysokości. 

Rodzaje ocen ryzyka zawodowego

Głównym celem oceny ryzyka zawodowego jest określenie poziomu ryzyka zawodowego i jak najlepsza ochrona osób pracujących na stanowisku pracy. Istnieją różne rodzaje ocen, takie jak np. ocena dla danego stanowiska pracy, ocena narażenia na chemię, ocena ryzyka biologicznego. Praktykowane są również oceny analizujące konkretny rodzaj prac niebezpiecznych, takich jak praca w zbiornikach czy na wysokościach.

Ocena ryzyka zawodowego ze STABLO

Obowiązek przeprowadzenia oceny ryzyka spoczywa na pracodawcy. Jeśli musisz przeprowadzić ocenę w swojej firmie, skorzystaj z bezpłatnej konsultacji, na której odpowiemy na wszystkie Twoje pytania. Przeprowadzając oceny korzystamy z metody Polskiej Normy PN-N-18002:2011. Opiera się ona na dwóch parametrach: prawdopodobieństwie oraz ciężkości następstw. Jeśli chcesz mieć pewność, że ocena ryzyka zawodowego dla Twoich pracowników jest przeprowadzona rzetelnie i zgodnie z przepisami, skontaktuj się z nami

Umów się na bezpłatną konsultację

Dowiedz się, jak możemy pomóc Ci zadbać o BHP i ochronę środowiska w Twojej firmie.

Spodobało się? Zapisz się do newslettera
po więcej praktycznej wiedzy.

Please enable JavaScript in your browser to complete this form.
Checkboxes

Zobacz również

szkolenie BHP dla pracownika okresowe i wstępne
Wróć do bazy wiedzy

Szkolenie BHP dla pracownika - dlaczego BHP jest ważne?

Szkolenie BHP dla pracownika to obowiązek każdego pracodawcy. Niezależnie od branży czy wielkości przedsiębiorstwa głównym celem szkoleń BHP jest ochrona zdrowia i życia pracowników poprzez dostarczenie im wiedzy na temat zasad bezpiecznego wykonywania pracy oraz sposobów zapobiegania wypadkom. Szkolenie BHP dla pracownika zwiększa świadomość zagrożeń związanych z pracą na danym stanowisku i możliwości minimalizowania ryzyka. W praktyce przekłada się to na mniejszą liczbę urazów i wypadków podczas pracy. 

Czy szkolenia BHP dla pracowników są obowiązkowe?    

Przepisy prawa pracy nakładają na pracodawców obowiązek zapewnienia odpowiednich szkoleń w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy dla pracowników. Ich brak może skutkować karą finansową od 1 000 do 30 000 złotych. Odpowiednio dobrane szkolenia BHP pozwalają na uniknięcie kosztów związanych z wypadkami w pracy, takich jak nieobecność pracownika, odszkodowania czy naprawy urządzeń. W naszych oczach przestrzeganie zasad BHP to nie tylko obowiązek wynikający z przepisów, ale przede wszystkim wyraz troski o pracowników. 

Jak wybrać odpowiednie szkolenie BHP dla pracownika?      

Dobór odpowiednich szkoleń BHP do specyfiki branży jest kluczowy dla skuteczności działań prewencyjnych. Proces ten powinien zacząć się od dokładnej analizy zagrożeń i oceny ryzyka związanego z rodzajem działalności. Przykładowo, w branży gastronomicznej musi odbyć się szkolenie pracownika w zakresie BHP, podczas którego szczególną uwagę należy zwrócić na pracę z gorącymi powierzchniami i ostrymi narzędziami, substancje chemiczne używane do czyszczenia, a także zagrożenia biologiczne związane z żywnością. 

Szkolenie wstępne BHP

Pierwsze szkolenie wstępne BHP jest obowiązkową formą edukacji, którą musi przejść każdy nowo zatrudniony pracownik przed dopuszczeniem do pracy na swoim stanowisku. Głównym celem szkolenia wstępnego BHP jest zapoznanie pracownika z podstawowymi zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, które obowiązują w danej firmie. Szkolenia wstępne BHP dzielą się na dwie części: instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy.

Szkolenie wstępne BHP - Instruktaż ogólny

Instruktaż ogólny przeznaczony jest dla wszystkich nowych pracowników. Podczas tej części szkolenia zapoznają się oni z ogólnymi zasadami w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy wynikającymi z art. 237 Kodeksu Pracy i Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy. Na szkoleniu omawiane są również zasady udzielenia pierwszej pomocy w razie wypadku oraz zasady ewakuacji i postępowania w sytuacjach awaryjnych. Pracownicy dowiadują się także, jakie mają obowiązki w zakresie przestrzegania przepisów BHP i jakie przysługują im prawa w kwestii ochrony zdrowia i życia w pracy.

Szkolenie wstępne BHP - Instruktaż stanowiskowy

Instruktaż stanowiskowy dotyczy konkretnego stanowiska pracy, na którym zatrudniony jest pracownik. W czasie trwania szkolenia pracownik zostaje zapoznany ze swoim miejscem pracy oraz urządzeniami, które będzie obsługiwał podczas pracy. Osoba przeprowadzająca szkolenie omawia zagrożenia, które mogą wystąpić na danym stanowisku oraz sposoby ich unikania. Pracownik poznaje środki ochrony indywidualnej i zasady ich używania. Omówione zostają także procedury awaryjne. 

Szkolenie okresowe BHP dla pracowników - najnowsze przepisy i zasady BHP

Szkolenia w dziedzinie BHP nie są jednorazowym wydarzeniem w firmie. Szkolenia okresowe BHP powinny być regularnie aktualizowane i dostosowywane do zmieniających się przepisów. Konieczna częstotliwość szkoleń okresowych BHP zależy od rodzaju stanowiska oraz poziomu ryzyka związanego z wykonywaną pracą. Wynosi ona:

  • dla pracodawców i osób kierujących pracownikami – nie rzadziej niż raz na 5 lat,
  • dla pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych – nie rzadziej niż raz na 3 lata; pracownicy na stanowiskach robotniczych wykonujący prace szczególnie niebezpieczne – nie rzadziej niż raz na rok
  • dla pracowników inżynieryjno-technicznych – nie rzadziej niż raz na 5 lat,
  • dla pracowników służb BHP i innych osób wykonujących zadania służby BHP – nie rzadziej niż raz na 5 lat,
  • dla pracowników administracyjno-biurowych – nie rzadziej niż raz na 6 lat.

Szkolenie okresowe kończy się egzaminem, a pracownik otrzymuje zaświadczenie o ukończeniu wymaganego szkolenia. 

Szkolenia z zakresu BHP od STABLO

Zastanawiasz się, jakie szkolenia BHP dla pracowników należy przeprowadzić w Twoim przedsiębiorstwie? Dopasujemy formę szkoleń do potrzeb Twoich pracowników. Szkolenia w zakresie BHP dla pracodawców i pracowników organizujemy w dogodnej dla każdego formie. Nasze szkolenia BHP wstępne i okresowe są przygotowywane indywidualnie – korzystamy z własnego programu szkolenia, dzięki czemu masz pewność, że dostarczymy praktyczną wiedzę dla każdego uczestnika szkolenia. Możemy przeprowadzić szkolenia BHP online lub stacjonarnie. 

Skontaktuj się z nami lub umów na bezpłatną konsultację na naszej stronie. Omówimy specyfikę Twojej działalności i podpowiemy, które szkolenia są niezbędne, by zapewnić bezpieczeństwo Twoim pracownikom. 

Umów się na bezpłatną konsultację

Dowiedz się, jak możemy pomóc Ci zadbać o BHP i ochronę środowiska w Twojej firmie.

BDO i BHP po ludzku

© Creato con la passione da PRofitto